Bloemenzee Schiphol voor slachtoffers crash MH17

Vlucht MH17: Media en de onkunde met rouw en verdriet

Blog, Media

Met verdriet en rouw is moeilijk om te gaan. Vooral het verdriet en de rouw van iemand anders. De gevolgen van de crash van MH17 in Oekraïne leggen bloot hoe ongevoelig media (kunnen) omspringen met gevoelens, rouw en verdriet. Van anderen.

NRC_MH17: Iedereen kent wel iemand

NRC_MH17: Iedereen kent wel iemand

 

‘Iedereen kent wel iemand’

‘Iedereen kent wel iemand’, kopte de NRC daags na de crash, veroorzaakt door vermoedelijk een raketinslag bij de Boeing 777 van Malaysia Airlines in Oekraïne. De kop bevestigde wat eigenlijk iedereen al wist; de impact van het enorme aantal van 194 Nederlandse slachtoffers drong door tot in alle hoeken van de Nederlandse samenleving, zonder oog voor status, inkomen, werk of wat dan ook.

Regels geschonden

Nieuwsredacties zetten alles op alles om te ontrafelen wat het vliegtuig en de passagiers was overkomen. Dat is goed en hoort ook zo. Bij die zoektocht werden door meerdere personen echter (ongeschreven) regels met voeten getreden. Persoonlijke spullen van slachtoffers werden aangeraakt, verschoven, vernield of zelfs ontvreemd en gestolen om er later gebruik van te maken, uit winstbejag.

De meest delicate plaats delict

Een journalist van EenVandaag durfde het aan een op de rampplek gevonden dagboek te openen van één van de inzittenden van het verongelukte vliegtuig. Ik vraag me dan af wat er door je hoofd speelt als je je in dat veld bevindt: Ten eerste bevind je je al op het meest kwetsbare en meest besproken plaats delict dat de wereld op dat moment kent. Hoewel het is afgezet met provisorische linten, betreed jij al een gebied waar je eigenlijk niet mag komen, omdat je anders bewijsmateriaal kunt vernietigen en dat waarschijnlijk ook wel doet.

Citaten uit een dagboek

[pullquote]Die journaliste las als eerst wat een dierbare van een ander als laatst had opgeschreven. Ze las eerste de zinnen die misschien nog nooit iemand anders had gelezen dan de omgekomen passagier.[/pullquote]

Daar bleef het niet bij. EenVandaags Caroline van den Heuvel pakte een dagboek van een willekeurige passagier en citeerde eruit. Zij las als eerst wat een dierbare van een ander als laatst had opgeschreven. Ze las eerste de zinnen die misschien nog nooit iemand anders had gelezen dan de omgekomen passagier.Ik vind dat nogal wat. Persoonlijk zou ik al rillingen krijgen bij het zien van het rampgebied, laat staan dat ik een dagboek uit het puin zou oprapen en openen. Het is niet van jou, er staat hoogst waarschijnlijk geen breaking nieuws in dat het land hoort te weten, dus blijf er met je tengels van af. Hoe moeilijk is het?

Onderdeel van het plaats delict

Dat journalisten op de plek van de ramp de spullen aanraken en er doorheen lopen, raakt bovendien nog aan een ander gevoelig punt, afgezien van het emotionele aspect: de journalistieke betrokkenheid. Ik leerde altijd dat een journalist danwel zich op de locatie bevindt waar het omgaat, maar niet dat zij die locatie moeten aanraken. Je observeert, maar je manipuleert niet, zo zeiden ze op de journalistenschool. Doordat verslaggevers spullen verplaatsen, aanraken of anderszins manipuleren, maken zij zich – bewust dan wel onbewust – onderdeel van het plaats delict. Natuurlijk is de locatie al onderwerp van vele diefstallen en plunderingen door anderen, dat besef ik me. Maar toch: ik zou me me nooit kunnen vergeven als ik juist dat ene puinbrokje had verplaatst waardoor er in de toekomst meer duidelijkheid zou kunnen komen naar de oorzaak van een dergelijke ramp.

Andries Knevel en zijn inlevingsvermogen

Ook begrijp ik dat Andries Knevel nabestaanden uitnodigt in zijn praatprogramma en zijn gasten cq. nabestaanden vragen stelt over het verlies en de impact daarvan, vooral ook omdat dit specifieke geval een politieke lading kent. De vraag of de nabestaande zich wel eens afvraagt hoe zijn of haar dierbare eruit ziet na een val van tien kilometer, getuigt echter van weinig compassie, inlevingsvermogen, terughoudendheid en journalistieke correctheid. Gaat het er werkelijk om hoe een slachtoffer van een vliegramp eruit ziet na een explosie en duikvlucht vanaf tien kilometer hoogte? De gast beantwoordt de vraag netjes met ‘Ja, dat heb ik me wel afgevraagd’ maar ik kan me zo voorstellen dat de brok in haar keel haar moet hebben verstikt.

Kenden zij dan niemand uit het vliegtuig?

‘Iedereen kent wel iemand’. Maar kende Andries Knevel dan niemand die in het vliegtuig zat? Heeft hij geen oud-klasgenoot of mede-kerkganger die zich in het vliegtuig bevond en omkwam? In ieder geval niet iemand die dicht bij hem stond. En de verslaggeefster van EenVandaag? Zou die zo in de spullen van anderen hebben staan wroeten als haar nichtje van 10 jaar oud zou zijn omgekomen bij de crash? Je moet immers je werk doen, toch? Vermoedelijk zou ze dat niet doen. Zowel, dan zouden ze aan de kritiek uiten op degenen die het net zo zouden aanpakken als zij hebben gedaan.

Ongezonde zucht naar sensatie

Feiten moeten boven tafel komen, dat is de waakhondfunctie van de journalistiek. Bovenstaande werkwijzen hebben echter weinig meer te maken met journalistiek. Eerder met een ongezonde zucht naar sensatie om zo semi-ontroerde reacties van het volk achter de buis te ontlokken. Gelukkig prikken we er doorheen. De hoofdredactie van EenVandaag bekende schuld en schoof die volledig in de schoenen van de haar verslaggever en ook Andries Knevel bood op Twitter excuses aan voor zijn ‘ongepast vraag’. Jammer dat ze helemaal niets hebben geleerd van het telefoongesprek tussen een Telegraafverslaggever en de enige overlevende van de vliegramp in Tripoli. Ook daar werd de journalistiek plank volledig misgeslagen.

Jammer, want met Jaap van Deurzen en Olaf Koens waren er meer dan genoeg journalistieke rolmodellen aanwezig op de plek [Tweet deze Quote].

Advertenties

Een gedachte over “Vlucht MH17: Media en de onkunde met rouw en verdriet

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s