Het Zuidelijke gevecht om het lijntje met België

Analyse

Hoe 125 kilometer een wereldreis werd

De provincie Noord-Brabant levert al maanden een harde strijd om de internationale Fyra-treinverbinding, het lijntje met Antwerpen en Brussel. En lijkt deze te verliezen.

De strijd kent vooralsnog weinig positieve resultaten, ondanks de inspanningen van premier Rutte, minister Melanie Schultz van Haegen en verkeerswethouder Wilbert Willems van Breda.

Minister Schultz van Haegen van Infrastructuur en Milieu waagt zich inmiddels niet meer aan verwachtingen en voorspellingen rondom de start van de treindienst Den Haag-Breda-Brussel. “Door de moeizame voortgang in het verleden op dit dossier, spreek ik geen verwachting meer uit over de startdatum.”

Schultz antwoordt dit op Kamervragen van Paul Verhoeven (D66). Hij vroeg zich na de zoveelste vertraging af wanneer het traject het levenslicht zou zien. Schultz moet een eenduidig antwoord schuldig blijven. Zowel de minister als Brabant en uitbater van de lijn HSA is afhankelijk van de NMBS. En de Belgische regering. Schultz kan brieven schrijven naar haar Belgische ambtsgenoot Paul Magnette wat ze wil, ze krijgt bijna zonder uitzondering nul op rekest. [pullquote]Ik spreek geen verwachting meer uit – Minister Schultz[/pullquote]

Voor Schultz, die oktober in 2010 aantreedt in het Kabinet Rutte I, begint het debacle in november. Ze wordt vrijwel direct aan de tand gevoeld door GroenLinks, D66, de ChristenUnie, SP en VVD over de zoveelste vertraging in de aansluiting van Breda op de HSL. Het gaat dan alleen nog om een de verbinding van een Fyra tussen Amsterdam en Breda. De minister geeft aan dat de vertraging zit in de spanningsverschillen in de elektriciteitsnetten van het conventionele en het HSL-spoor. Samen met ProRail, de NS en NS Hispeed werkt ze samen aan verbeteringen, zo belooft ze in een kamerbrief in 2010. De samenwerking met laatstgenoemden verwordt tot een rechtstreekse molensteen. De concessie met de High Speed Alliance, één van de minst vruchtbare samenwerkingen tussen de NS en KLM, is exclusief. HSA verwerft het recht als enige vervoerder op het 125 kilometer lange HSL-traject dat de Rijksoverheid – inclusief miljarden aan tegenslagen – 7,1 miljard euro kostte.

De kosten en de exploitatie voor het traject lopen vanaf 2010 hard op. In 2011 blijkt het materieel niet orde. Er vindt een groot aantal verstoringen plaats in de Fyra-dienstregeling. Treinen staan urenlang stil in de voor veel geld aangelegde tunnels onder het kwetsbare Groene Hart. Het ministerie stelt een Taskforce in om de problemen de kop in te drukken. Die zorgt er voor dat uiteindelijk alleen het probleem met stroomuitval in de Schipholtunnel overeind blijft.

Op 4 april 2011 komt Schultz hoogstpersoonlijk naar Breda om de opening van het HSL-traject Amsterdam-Breda te vieren. Wat Schultz dan niet weet is dat de door NS Hispeed beloofde verbinding tussen van Den Haag via Brabant naar België voor 2013 niet ingepland is door ProRail. De concessie staat simpelweg niet in het boekje en de NS Hispeed deelt dit niet met de minister. In juni 2012 blijkt tijdens een verkiezingscampagne van Alexander Pechtold en D66 dat Brabant toch echt tot februari 2013 verstoken zit van een snelle verbinding met België is het weer D66 die op de bres springt. De Bredase wethouder Saskia Boelema (Financiën) moet na een vraag over de ontwikkelingen rond de Fyra, schoorvoetend toegeven dat de deadline van september weer niet wordt gehaald. “Het is niet gelukt”, is haar korte reactie. “Dat is betreurenswaardig, maar de ontwikkelingen verlopen te stroef om met zekerheid te kunnen zeggen dat de deadline wordt gehaald”, aldus de wethouder.

De bal komt aan het rollen en verschillende bronnen binnen het ministerie van Infrastructuur en Milieu spreken van conflicten tussen België en Nederland die al jarenlang slepen, maar feitelijk niets met de Fyra te maken hebben. Het IJzeren Gordijn, de Hedwigepolder, zelfs het feit dat de regering haar luchthaven Schiphol en de Rotterdamse Haven zou willen beschermen zijn volgens de ingewijden debet aan het uitblijven van de Nederlandse-Belgische supertrein. Directeur-bestuurder Arnaud Feist van Brussels Airport, ook wel bekend als Zaventem, beschuldigt haar noorderbuur ervan de eigen mainports Rotterdam en Schiphol te willen beschermen en eveneens de verbinding tegen te werken.

“Heel bijzonder”, typeert de Bredase verkeerswethouder Wilbert Willems de uitspraak van vliegvelddirecteur Arnaud Feist. “Bijzonder omdat nog deze week minister Schultz alle verantwoordelijkheid voor het nog steeds niet rijden van deze trein bij de Belgen legt. ‘Wat is hier aan de hand?’, vroegen we ons dan ook af. Waarom bestaat dit beeld over en weer? Zoals in Nederland het gerucht gaat, dat de Belgen niet willen meewerken aan de Fyraverbinding omdat wij het onder water zetten van de Hedwigepolder vertragen, zouden wij de belangen van Schiphol en de Rotterdamse haven beschermen met het niet laten rijden van de Fyra. Een interessante maar volstrekt onvruchtbare patstelling die alleen maar doorbroken kan worden als beide regeringen eens serieus met elkaar in gesprek gaan.”

Ook Schultz noemt de houding een patstelling, maar streeft ernaar uiterlijk februari 2013 de lijn alsnog te laten rijden. “De dossiers lopen op deze manier door elkaar. Dat wil ik niet. Op deze manier trekken we het individuele dossier nooit vlot”, zegt ze. Vooralsnog wijken de Belgen niet. Ze willen een oplossing voor de in hun ogen verlieslatende lijn. Ook zij zien in dat Schultz al een keer voor miljoenen bij de High Speed Alliance heeft moeten ingrijpen om een faillissement te voorkomen; het concessiebedrag voor een rendabele exploitatie bleek na tegenvallende belangstelling veel te hoog. Om te voorkomen dat de HSA kopje onder gaat telt Schultz 166 miljoen euro neer, zo maakt ze op 25 januari 2012 bekend. “Maar dan mogen er wel normale Intercity’s over het HSL-traject rijden”, zegt ze er nog snel achteraan.

Nadat D66-lid Kees Verhoeven Kamervragen over de voortgang van het project en de economische gevolgen van de vertragingen heeft gesteld, komt het project landelijk in het nieuws. Verhoeven legt in zijn betoog aan Schultz de vinger op de zere plek door te vragen zich niet alleen te bekommeren over de Brabantse reiziger, maar ook de economische gevolgen van de vertragingen op te vragen. Het antwoord van minister Melanie Schultz op de Kamervragen van democraat Verhoeven halen ook de termijn niet waarop Kamervragen dienen te worden beantwoord. Twee maanden na de deadline komt er ontmoedigend antwoord van de minister van Infrastructuur. “Begin dit jaar heb ik een tweetal brieven gestuurd aan mijn Belgische collega minister Magnette”, legt ze de moeizame onderhandelingen uit. “Toen een schriftelijk antwoord uitbleef, heb ik gepoogd telefonisch overleg te plegen, hetgeen ook niet is gelukt. Uiteindelijk heb ik minister-president Rutte gevraagd om contact op te nemen met zijn ambtsgenoot Di Rupo en hem te verzoeken om dit dossier onder de aandacht te brengen bij minister Magnette. Minister-president Rutte heeft dit verzoek gedaan bij premier Di Rupo, waarna ik uiteindelijk in augustus voor de derde maal een brief heb geschreven aan minister Magnette over dit dossier. Op 19 september heb ik voor het eerst antwoord gekregen van minister Magnette, waarin hij aangeeft dat hij graag bereid is om op korte termijn in overleg met mij te treden.”

Binnen enkele weken duiken verschillende overheidslagen als gemeente en provincie, maar ook politici van de Tweede Kamer en de Brabantse gemeenteraden over elkaar heen om Brabant alsnog aan te sluiten op een kort traject met Antwerpen en Brussel. Gedeputeerde van Noord-Brabant Ruud van Heugten dringt er bij minister Magnette op aan het ‘oud zeer opzij te zetten’. “Ik heb begrip voor de financiële situatie in België en de reorganisatie bij de NMBS, maar deze patstelling moet worden doorbroken”, zegt Van Heugten. De brief wordt mede ondertekend door de bestuurder van de Vlaamse provincie Antwerpen.

Paul Magnette van Overheidsbedrijven heeft echter een broertje dood aan de Nederlandse kritiek. Hij stuurt op 19 september Schultz gedesillusioneerd terug naar Den Haag. “Het gesprek was uiterst teleurstellend”, zegt de minister na afloop. “Ik ga me beraden op de situatie die is ontstaan en de Belgen aan hun afspraak van 2005 herinneren.” De minister overweegt bovendien juridische stappen.

De belofte van Schultz in 2011 dat de Fyra naar Antwerpen voor de Kamerverkiezingen van 12 september 2012 zou rijden, blijkt in ieder geval weinig effectief. Door de ‘moeizame vooruitgang’ waagt ze zich niet meer aan voorspellingen. Diezelfde Schultz mag zich misschien in nieuw kabinet van vermoedelijk VVD en PvdA wederom hard maken voor de Fyra om te voorkomen dat een reis van Brabant naar België verwordt tot een wereldreis.

Advertenties

3 gedachtes over “Het Zuidelijke gevecht om het lijntje met België

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s