Hulda Kiel voor haar huis in Helmond. foto Erik Eggens

Hulda Kiel: Van ontsnapte gevangene naar filmscriptschrijfster

Nieuws

Hulda Kiel. Tottie voor vrienden. Ook wel bekend als ‘de tunnelgraafster van Breda’. De Brabantse (37) voedt tegenwoordig haar zoontje Marvin van 5,5 maand oud met veel liefde op, heeft een stabiele relatie met echtgenoot Henry en woont in een gezellige volkse buurt in een buitenwijk van Helmond. Haar andere vier zonen wonen elders en studeren. Weinig opmerkelijks, tot zover. Maar Tottie was drie jaar geleden wereldnieuws. En ze schreef er een boek over. ‘Tottie’s vlucht’; een verhaal over een ontsnapte gevangene.

Het boek ‘De vlucht’ gaat over haar ontsnapping uit de gevangenis. Ze zou met een lepel een tunnel hebben gegraven om uit de Bredase Koepelgevangenis te ontsnappen. Kiel was een paar jaar eerder aangeklaagd en in 2006 veroordeeld voor een dubbele poging tot moord. Haar ontsnapping vormde het sluitstuk van een rondgang langs zeven gevangenissen in Nederland. Tottie was het gevangenisleven beu. Corruptie, fraude, seksuele intimidatie; ze heeft het ‘met oprechte verbazing allemaal meegemaakt en ondervonden’. “Als ik in de politiek zou zitten, dan zou het gevangeniswezen er daadwerkelijk anders uitzien”, zegt ze daags na het verschijnen van haar boek. “Er gebeurt daar zoveel wat het daglicht niet kan verdragen. En de politiek en het personeel van de justitiële inrichtingen doen alsof hun neus bloedt.”

Aandacht
Met haar ontsnapping haalt ze zowel nationale als internationale media: van Australië tot Amerika. De zoektocht door de autoriteiten naar Kiel wordt op de voet gevolgd door kranten, Opsporing Verzocht en andere televisieprogramma’s; de politie toont haar profielfoto prominent op landelijke televisie. Tot ze 3,5 week na de vlucht wordt opgepakt. Ze verdwijnt weer achter de tralies om haar straf uit zitten. Inmiddels is ze ‘écht vrij’, zoals ze dat noemt. Haar zoontje, één van de vijf in totaal, voedt ze op met vader Henry, met wie ze samenwoont in keurig rijtjeshuis in een buitenwijk van Helmond. “Dit jochie is mijn alles”, zweert ze. “Zonder hem en de anderen had ik er nu heel anders voor gestaan.”
“Die veroordeling voor dubbele moord was onzin”, meent Kiel stellig. “Voor een dubbele poging tot moord moet je wat mij betreft echt iets gedaan hebben. Maar als iemand kan weglopen van iets wat er zou kunnen zijn gebeurd, maar niet daadwerkelijk heeft plaatsgevonden is het voor mij geen poging tot moord.” Volgens de website Omroep Brabant verwondde Hulda Kiel op een woonwagenkamp in het plaatsje Limbricht inderdaad een vrouw met een mes. Toch veroordeelde de rechter Hulda Kiel en belandde ze voor 5,5 jaar achter de tralies. Die tijd begon in de justitiële inrichting Ter Peel, een gevangenis met een vrouwenvleugel in Roermond, vlakbij Brabant waar ze opgroeide en de provincie waar ze nog steeds aan is verknocht. Op die locatie ontwikkelde zich vrijwel direct het plan om te ontsnappen.
“Dat zit in me”, zegt Kiel. “Op het moment dat ik er binnenstapte, keek ik al om me heen om te zien of er zwakke plekken zaten in de beveiliging zoals de muren, de hekken en de camera’s. In één oogopslag zag ik vijf, zes zwakke plekken die in de toekomst een potentiële vlucht mogelijk zouden kunnen maken. Elke gevangenis heeft dat, maar kennelijk maakt niemand daar gebruik van. Ik probeer dat wel, dat is ook de aard van het beestje. Ik wou eigenlijk dwars door de muur naar buiten lopen. Gewoon om te laten zien dat het kan. Eigenlijk had ik in de politiek moeten zitten. Er gaat daar zo veel fout en ontsnappen is zo makkelijk. Maar geen haan die er naar kraait.”

Corruptie
Eenmaal in de gevangenis komt de 37-jarige Kiel ook in aanraking met de in haar ogen door en door corrupte bewaking van de inrichting. “Binnen de muren overheerst machtsmisbruik”, zegt ze stellig. “En dan heb ik het over de bewaking, niet over de gedetineerden zelf. De wet is eigenlijk zo krom. De bewakers doen alsof ze de regels niet kennen en verzinnen maar wat. Het regime wordt compleet aan de laars gelapt, de regels genegeerd.”
Zo moeten er volgens Kiel bijvoorbeeld miljoenen euro’s worden uitgegeven aan het zogenaamde slangenbezoek, ook wel bekend als het Drugsontmoedigingsbeleid dat het ministerie van Veiligheid en Justitie in 2008 invoert: stoeltjes en tafels in een rij aan elkaar werden destijds voorzien van een plaat tussen gedetineerde en bezoeker, zodat zij geen spullen zoals drugs konden uitwisselen.
“Dat kostte destijds veel geld, maar het werkt nog steeds voor geen meter en is bovendien onzinnig omdat het gevangenispersoneel wordt ontzien in deze maatregel”, vindt Kiel. “In iedere gevangenis was alles beschikbaar op bestelling; pillen, drugs, CD’s, speciale sigaretten, kortom: spul dat simpelweg niet in de gevangenis hoort. Zeker vijftig procent van het personeel is verrot. Van de tien waren zeker vijf bewakers corrupt en maakten misbruik van hun en onze positie. Want het spul kwam wel degelijk binnen, maar niet via de bezoekers. Een telefoon met oplader die normaal gesproken verboden zijn? Die waren in meerdere cellen aanwezig. Gedetineerden konden bestellen wat ze wilden, daar stond alleen wel iets tegenover.” Volgens Kiel schuwt het gevangenispersoneel daarbij evenmin seksuele intimidatie. In ruil voor seks kan veel en zouden bewaarders allerhande zaken mee naar binnen smokkelen, ten gunste van de gedetineerden. “Maar daar deed ik zelf niet aan mee”, aldus Kiel.

Tunnel
Vanaf het begin van haar detentieperiode in 2006 is Kiel al bezig met ontsnappen. “Ik lette overal op; hoe dik zijn de muren, hoelang zijn de hekken en waar zitten de ramen en wat zijn zwakke houten plekken in het plafond. In Penitentiaire Inrichting (PI) de Boschpoort in Breda zag ik meteen dat de muur niet zo dik was. Tijdens rondjes op het terrein lette ik op de locaties van camera’s en waar de bibliotheek, de kapper en andere ruimten aangrensden zodat ik alle plekken had gezien. Op een gegeven moment zag ik dat gedetineerden altijd een andere richting op gingen dan waar ik altijd naartoe ging. Iemand vertelde me dat daar ‘het huisje’ was, een soort studentenhuis met een trap naar een eerste verdieping. Je zou daar mee vrije tijd hebben, TV kunnen kijken, het ging niet op slot en je kon er heel de avond bellen. En het lag aan de straatkant.”
Het lukt Kiel na enkele weken om met de bewaarders te regelen dat ze tijd kan doorbrengen in het huisje. “Direct begin ik aan een groot gat in de muur. Dat deed ik met gereedschap dat ik heimelijk meenam uit de gereedschapskamer. Ook daar werd geen controle op gevoerd. Totdat ik een luik met daaronder een kruipruimte ontdekte doordat ik een dweilemmer te hard op de grond gooide en er een hol geluid volgde. Die kruipruimte bleek een uitgestrekte vlakte waarin de buitenmuur van het huis niet verder doorliep in de grond. Ik ben begonnen te graven met een verfkrabber en lepels die ik meenam uit de keuken. Ik ben er uiteindelijk wel lang mee bezig geweest, maar efficiënt denk ik niet meer dan een uur of zeven achter elkaar.”
Drie weken werkt Hulda Kiel aan de tunnel die uiteindelijk leidt tot net onder de stoeptegels van de Kloosterlaan in Breda, een afgelegen straat die net aan de gevangenis grenst. Rond drie uur ’s nachts op 21 februari 2010, als Breda nog carnaval viert, ziet Hulda Kiel het maanlicht als ze de stoeptegel optilt. “Het leek wel een film, zoals in de Shawshank Redemption. Er ging een rilling door me heen. ‘Ik ben er’, schreeuwde ik in mezelf. Maar de euforie sloeg snel om toen ik ontdekte dat de vluchtauto er niet stond. De persoon die er had moeten zijn, dacht kennelijk dat mijn vooraf gemelde ontsnapping grootspraak was. Ik had geen geld, geen telefoon een geen ‘plan B’. Dus heb ik het maar op een rennen gezet, zo langs het politiebureau dat daar vlakbij op de hoek zat. Tijdens carnaval hielden die agenten natuurlijk zeker geen rekening met een ontsnapping.”
Uiteindelijk duurt het 3,5 week voordat Hulda Kiel in Helmond door het KLPD wordt opgepakt. “Het duurde nog lang voordat de politie me op het spoor was gekomen. Ik wist dat het een keer zou gebeuren en zo niet, zou ik uiteindelijk eigenlijk naar het buitenland zijn gevlucht,. Maar zover is het niet gekomen. Nu heb ik mijn gevangenisstraf en taakstraffen, uitgezeten en uitgevoerd. Ik ben nu echt een vrij mens en kan gaan en staan waar ik wil. Ik kan vrij mijn zoontje opvoeden. Daarnaast staat ons huis te koop, we willen beide wel ergens anders wonen. Liever dichterbij de Belgische grens, maar zeker niet buiten Brabant.”

Boek
De publicatie van haar eerste boek, dat gepaard gaat met veel uitnodigingen voor actualiteitenrubrieken op televisie, laten Kiel niet onbewogen. Ze heeft de smaak te pakken en werkt aan een tweede boek. De titel en exacte inhoud wil ze nog niet onthullen, maar de basis voor het boek is gelegd in de gevangenissen. Op momenten van verveling schrijft ze op wat in haar naar boven kwam. “Het wordt een bundel met verhalen in sprookjesvorm. Sprookjes voor boven de achttien”, zegt ze met een brutale glimlach. “Nu Henry en ik elkaar wat langer kennen, kan ik me in die schrijfwijze en onderwerpen wat vrijer opstellen. Het boek bevat bijvoorbeeld een parodie op het sprookje van Ali Baba en de veertig rovers. Alleen noem ik het Ali Baba en zijn gangbang. Dan kun je je er vast wel iets bij voorstellen.”
Kiel wacht daarnaast op een bod van een filmproducent aan wie ze haar boek heeft gestuurd en die haar verhaal over de ontsnapping verfilmt. Kiel, zakelijk: “Ik wil niet zien dat de film een succes wordt en ik uiteindelijk er maar 80.000 euro aan overhoud.” Ook filmproducent Reinout Oerlemans en acteur Rutger Hauer heeft ze haar boek over de ontsnapping opgestuurd. “Maar macht het worden verfilmd, dan ik ga er zelf geen hoofdrol in spelen. Dat laat ik aan iemand anders over. Als het bod maar goed is.”

boekAnna & Hendrik Jan Korterink: Tottie’s vlucht. De tunnelgraafster van Breda (2013) Uitgever: Just Publishers. ISBN: 978 90 8975 225 3 Prijs: 18,95,-

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s